Orendain

Izen ofiziala: Orendain
Herritarra: orendaindar
Eremua 5,95 km2
Garaiera 110-433 m.
Euskaldunak %95,56 (2001)
Distantzia 36 km. Donostiara
Postakodea 20269
Biztanleria 180 bizt (2008)
Dentsitatea 30,25 bizt/km²
Sorrera 1988 urtarrilaren 1

Orendain Gipuzkoako ekialdean eta Tolosaldeako eskualdean dagoen landa-udalerri euskalduna da, UEMA mankomunitatearen kidea dena.

2008an 180 biztanle zituen.

Iparraldean Alegia eta Ikaztegieta, hegoaldean Abaltzisketa eta Gaintza, ekialdean Amezketa eta mendebaldean Baliarrain eta Legorreta udalerriak mugakide ditu.

Auzoak

Herrigunea eta Astizaldea auzo nagusiak dira, Baldanalde eta Egileor auzuneak ere aipagarriak dira.

Inguru naturala

Ekialdean Amezketa eta mendebaldean Ibiur errekak muga naturalak dira.

Historia

1374an Tolosarekin lotuta egon zen, inguruko beste herri batzuen moduan, eta lotura hori 1615 arte mantendu zuten. Gutxi geroago "Aizpuruako Batasuna" osatu zuen Alegia eta Ikaztegietarekin batera hasieran, eta Altzorekin ere azkenean. Batasunak XIX. mendea arte iraun zen.

Azkenik, 1967an Baliarrain eta Ikaztegietarekin Iruerrieta udalerria sortu zuen, baina 1988an gaur egungo egitura hartu zuen.

Ondarea

* Andra Mariren parrokia-eliza.
* San Sebastianen baseliza.
* Udaletxea (neoklasikoa).
* Iramendi baserria.

Euskarazko irratia, hizkuntza komunitateak trinkotzeko tresna

Irratiaren izena: Bonberenea Irratia

Albistegia: Arratsaldeko albistegia

Erredaktorea: Julen Telleria

Atala: Komunkabideak

Iraupena: minutu bat


Gasteizen, “Hedabideak etorkizunean, biharko komunikabideak eta Internet” izeneko jardunaldi batzuk ospatu dira, Euskarazko Komunikazio taldeak Arabako Goru Aldundiaren babesarekin antolatuta. Artiumen ospatutako ekitaldi honetan, Euskarazko irratiek etorkizunera begira dituzten erronkak eta hauek gizarte mailan duten garrantzia izan dituzte aztergai. Hizlari gisa, Euskal Irratiak-eko Jose Luis Aizpuru, Bilbo Hiria Irratiko Xabier Monasterio eta Euskalerria Irratiko Mikel Bujanda aritu dira euskarazko irratigintzaren geroari buruz. Monasteriok hizkuntza komunitateak trinkotzeko tresna gisa azaldu zuen irratia, tokian-tokiko gaiei eta gai globalagoei heldu beharko liekeela aipatzeaz gain. Hala ere, guztiek aipatu dute tokian-tokiko informazioa helaraztearen garrantzia.

Baina irratigintzaren geroa eztabaidagai bakarra izan ez dadin, hainbat esparrutako pertsonak bildu dira “Irratigintza Internet aroan” deituriko Word Kafean parte hartzeko. Sare bidezko irratiak oraindik ere ohiko irratiaren ondoan dituen mugak aipatu dituzte arratsaldean egindako saio honetan. Alabaina, internetek irratien arteko informazio trukaketetarako duen aparteko abantaila azpimarratu dute adituek.

"Terrorismo delituak dituzten presoak Euskadira gerturatzea, alferrikako sufrimendua saihesteko neurria da", Bakearen Aldeko Koordinakundearentzat

Gesto por la Paz-Bakearen Aldeko Koordinakundearen arabera, "terrorismo delituak dituzten presoak Euskadira gerturatzea, terrorismoaren aurkako borrokan ez da ez aldeko ez aurkako neurria, baizik eta alferrikako sufrimendua ekiditeko neurria". Horrela dio Edorta Martinez Bakearen Aldeko Koordinakundeko ordezkariak El Correo egunkarian idatzitako Mejor cerca artikuluan.

"Ez dugu ulertzen terrorismo delituengatik espetxean daudenen senideek urruntasunaren zigor gehigarria izatea. Askatasuna ukatzen zaien presoek zigorra etxetik urrun bete behar izatea ez dago inon idatzia", Martinezen ustez.

Estatutua ez, independentzia

Kataluniako 170 herritan egingo dute gaur galdeketa; orotara, 700.000 herritarrek dute bozkatzeko aukera

Lehen aldiz, 16 urtetik gorakoek eta etorkinek bozkatu ahal izango dute


Informazioaren garai honetan, baliteke gai jakin bati buruz jasotako mezu elektronikoen kopuruak erakustea gai horrek zenbateraino kezkatzen duen gizartea; hala bada, begi bistan dago Espainiarekiko harremana dela Kataluniako gizartearen kezka iturri nagusia. Argi dago eragina izan duela Arenys efektuak -«buruko desinhibizioaren jokoa» deitu zion Jordi Bilbenyk, bultzatzaileetako batek-, eta milaka pertsona buru-belarri prestatzen ari dira gaurko galdeketetarako, Espainiatik bereizi edo ez behin betiko erabakiko balitz bezalaxe -atzo egin zuten asteburuko lehen kontsulta Sant Jaume de Frontanya herrian eta baiezkoa nagusitu zen-.

Datuek argi erakusten dute nolako garrantzia duen gizarte mugimendu horrek: 170 udalerri; boto eskubidea duten 700.000 herritar baino gehiago -boz normaletan baino gehiago; izan ere, 16 urtetik gorakoek ere parte hartu ahal izango dute, baita erroldaturiko etorkinek ere, dena dela haien egoera lege aldetik-; milaka boluntario -Sant Cugaten bakarrik, galdeketa egingo den hiririk handienean, 500-; ehunka erakunde, nazioarteko begiraleak eta ezin konta ahala atxikimendu. Hori guztia, «ondoriorik gabeko» ekintza «legez kanpoko» baterako, Espainiako Gobernuko presidenteorde Maria Teresa Fernandez de la Vegak Arenysko galdeketaren atarian erabilitako hitzekin esanda.

Mugimendua

Bistakoa da gaurko ekintza kolektiboa sinbolikoa baino gehiago izango dela. Kataluniako gizartean, gero eta sektore gehiago agertzen ari dira galdeketen alde, eta hori harrigarria da orain dela gutxi Estatutua betetzeko eskatzen zen herrialde batean.

Dagoeneko 229 udal batzarrek eta bost eskualde kontzejuk onartu dute galdeketei babesa ematea; mugimendu transbersal bat izan da, eta PPk bakarrik egin du kontra. CiU Convergencia i Uniok, ERC Esquerra Republicana de Catalunyak, CUP Candidatura d'Unitat Popularrek eta tokiko dozenaka hautagaitza independentek mozioen alde egin dute; PSC Kataluniako Alderdi Sozialistako zinegotziak, berriz, banaturik ibili dira: batzuek kontra egin dute, alderdiko buruzagitzari segika; beste batzuek, buruzagitzari desobeditu, eta baiezko botoa eman dute, edo abstenitu.

Hori ikusirik, ez da harritzekoa gero eta urduriago egotea Nicaragua kaleko egoitzan. PSCk ez du zuzenean deabrutu nahi milaka herritarrek babestutako ekimen bat -alderdiko oinarrien parte batek ere babestua da, udal batzar askoren emaitza ikusirik-, baina garrantzia kendu nahi die galdeketei, eta «Espainia banatzaileari» leporatzen dio fenomenoa. Jose Zaragoza, sozialisten antolakuntza idazkaria, argiago mintzatu da: haren ustez, galdeketek «kalte egingo diote» Konstituzionalean Estatutua defendatzeko lanari. Kataluniako Parlamentuko korridoreetan diotenez, Zaragozak idatzia da, hain zuzen, hamabi egunkarik Estatutuaren alde argitaratutako editorial bateratua. «Hasieran, Auzitegi Konstituzionalaren epai hipotetiko baten kontrako ekintza sinbolikoa zen; gero, galdeketen kontrako ekintza bihurtu da», adierazi zuen Vicent Partalek Vilaweb-en, subiranismoaren erreferentziazko egunkari digitalean.

Akusazio publikorik eta partikularrik gabe nolatan egingo dute epaiketa?

Fiskalak jarrera aldatuz geroztik, akusazio publikorik ez dago Egunkaria auzian. Eta akusazio partikularrik ere ez da inoiz egon, ustezko delituaren biktima zuzenik ez dagoelako. Beraz, herri akusazioa besterik ez da geratzen: AVT eta Dignidad y Justicia. Eta defentsa abokatuen ustez, Judiziamendu Kriminaleko Legearen arabera eta orain arteko jurisprudentziaren arabera, herri akusazioarekin bakarrik ez zegoen inor epaitzerik. Baina epaituko egingo dituzte.

5 egun falta dira.

Agiri zahar eta ezagunak

Bost lagun datorren asteartean akusatuen aulkian eseri eta 10 eta 14 urte arteko kartzela zigorrera akusatzeko oinarri nagusia 1990 eta 1993 arteko agiri batzuk dira. Egunkaria-rekin loturarik ez zuten pertsonek idatzitako testu anonimoak dira, ustez ETAko eta KASeko kideek idatziak.

Txelisi atzemandakoak

Jose Luis Alvarez Santacristina Txelis ETAko kideari atzemandako bi txostenetan, 1990ekoak biak, egoera politikoari buruzko analisia egiten da, eta, Leizarango autobidearen aurkako mugimenduari buruz eta drogen aurkako borrokari buruz bezala, Egunkaria-ri buruzko aipamenak ere egiten dituzte agiri horiek.

Gisasolari eta Aizpuruari atzemandakoak

Abuztuak 8, Urriak 26 eta Azaroak 12 izeneko agiriak, Carmen Gisasolari eta Txomin Aizpuruari atzemandakoak ustez. Egunkaria-ren sorreraren garaiko aipamenak dira: zuzendariaren izendapenaz, diru bilketaz eta sorrera dataz. Agiriak idatzi zituenak edo zituztenek Egunkaria-ri buruzko hainbat informazio bazituztela nabari da idazkeran, baina, aldi berean, baita Egunkaria-tik kanpo ari zirela ere.

Udaletxe proiektuaz

Reunión de Responsables de Proyectos Udaletxe izeneko agiria, 1992koa. Guardia Zibilaren arabera, ETAren enpresa sarea osatzen omen dutenen zerrenda da. Baina zerrenda horretan dator, adibidez, AEK dela sare horretako «enpresa handia», eta Auzitegi Nazionalak aspaldi erabaki zuen, epai bidez, akusazio horrek oinarririk ez duela, eta AEKren aurkako auzia itxi zuen. Normal-normal funtzionatzen duten beste hainbat hedabide ere ageri dira zerrenda horretan, haien kontrako inolako auzibiderik ez da zabaldu.

Zutabe 74

ETAren aldizkariaren 74. zenbakian aipatu zuten Egunkaria, baina, hain zuzen ere, diru laguntzak jasoz gero «otzantzeko» arriskua zegoela ohartarazteko; eta Egunkaria-k sorreratik eskatu zituen diru laguntzak, eta Egunkaria Sortzen-en 11 printzipioen artean zegoen «diruz lagundua» izan behar lukeela.

Dorronsorori atzemandakoak

Kodigo Berriak/93, Garikoitz eta Hontza artxiboak dira, Jose Maria Dorronsorori 1993an atzemandakoak. KASen eta ETAren arteko komunikazioak dira nonbait. Berriro, Egunkaria-ri buruzko hainbat gorabehera dituzte hizpide, besteak beste, zuzendari berriaren izendapena, baina betiere Egunkaria-ren kanpotik idazten dutela nabari da idazkeran. Idazten dutenek Egunkaria-n gertatzen denaz interesa daukatela ondoriozta daiteke, baina inolaz ere ez erabakimena dutenik».

1. Fiskalak agiriei buruz

Akusazioak frogatzat dituen agiriek ezer ez dutela frogatzen ondorioztatu zuen Angel Carballo fiskalak 2006ko abenduko idatzian.

Interesa, auzipetuek jakin gabe. Guardia Zibilak frogatzat aurkeztu dituzten agiriek, izatekotan, ETAk Egunkaria-ren proiektuan interesa zuela -eta, akaso, kontrolpean eduki nahi zuela-, besterik ez dute adierazten. Baina auzipetuak interes horren jakinaren gainean zeudela edo asmo horrekin ados zeudela egiaztatzen duen ezer ez dago.

Errezeloak. «Argi eta garbi ondorioztatzen da egunkariko arduradunek errezeloak zituztela ustez ETArengandik zetozen proposamenen gainean».

Erabakimenik ez. «ETAk ez du inposatzen, Egunkaria-ko inork ez auzipetuetako inork ETAri baimenik ez dio eskatzen, eta ETAk ez du inor izendatzen, edo agiri horiek behintzat ez dute hori egiaztatzen».

Interpretazio okerra. «Agiri hauen azterketak nabarmen uzten du Guardia Zibilak egindako interpretazioak sendotasunik ez duela, eta auzipetuen aldeko interpretazio arrazoizkoagorik badela».

Ondorioa. «Egunkaria ETAren helburuak betetzeko tresna izan dela islatzen duen agiri bakar bat ez da atzeman».

2.Defentsak agiriei buruz

Argudio hauek eman dituzte defentsako abokatuek, aurkeztu berri duten idatzian, akusazioaren agiriei buruz.

Kanpotik. «Egunkaria-ri eta akusatutako pertsonei buruzko aipamen guztiak Egunkaria-ren kanpotik, distantziatik, egindakoak dira. Beste batzuenak diren egitasmoez ari dira.

Ezagunak. Agiri horietako datu guztiak ezagunak ziren, eta kasu batzuetan eztabaidagai publiko ere izan ziren. Agiriak beraiek ere ezagunak ziren bai Poliziarentzat baita auzitegientzat ere, ikerketa hasi baino urte asko lehenagotik.

Erabakimenik ez. Agirietako bakarrean ere ez da ageri agirien egileek inolako erabakirik hartu zutenik Egunkaria-ri buruzko ezertan.

Sorrera ondorengoak. Agiri guztiak hamar urte baino gehiago zituzten Egunkaria itxi zuten unean, baina guztiak ere Egunkaria sortu ondorengoak dira.

'Egunkaria'-koei agiririk ez. Egunkaria-rekin zerikusia duen inori ez zaio atzeman ETAren esku-hartzeari buruzko aipamenik egiten duen agiri bakar ere.

ETAtik agiririk ez. ETAk Egunkaria-ren sustatzaileei egindako batere agiririk ez da aurkitu.

Interesa baino ez. Agiriotan oinarrituta, gehienez ere ondoriozta daiteke ETAk interesa zuela, eta informazioa ere bai, Egunkaria-ren sorrerari buruz, baina inolaz ere ez kontrola.

Beste interpretazio batzuk. Agiri horiei buruz Guardia Zibilak egiten dituen interpretazioek ez dute sendotasunik, eta beste interpretazio batzuk, askoz arrazoizkoagoak eta akusatuen aldekoagoak, egin daitezke.